Ekonomi yönetimi, yeni Torba Kanun teklifiyle kripto varlık işlemlerini artık açık bir vergi rejimi içine alıyor. Uzun süredir gri alanda kalan kripto kazançları, hem Gelir Vergisi hem işlem vergisi boyutuyla hukuki çerçeveye oturtulmak isteniyor.

Peki ne değişiyor? Ve daha önemlisi;Bu düzenleme ekonomiye ne getirir?

Kripto Varlık İşlem Vergisi , Gider Vergileri Kanunu

Teklife göre, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’na mükerrer 34. madde eklenerek kripto varlık satış tutarı veya transfer anındaki rayiç değer üzerinden on binde üç (%0,3) oranında “kripto varlık işlem vergisi” getiriliyor.

Bu teknik olarak bir işlem vergisidir. Kazanç doğup doğmadığına bakılmaksızın, işlem hacmi üzerinden alınacaktır.

Bu düzenleme, bankacılık işlemlerinde uygulanan BSMV benzeri bir mantıkla kurgulanmıştır. Yani sistem şunu söylüyor: “İşlem yapıyorsan vergi var.”

Burada temel tartışma şudur ki;

Zarar eden yatırımcı da mı aynı oranda vergilendirilecek?

Cevap olarak şunu söyleyebiliriz ‘Evet’. İşlem vergisi olduğu için kazanç şartı aranmıyor.

Kripto Kazançları Gelir Vergisi Kapsamında

Teklif, kripto varlıkların elden çıkarılmasını 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamına alıyor.6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi platformlarda yapılan işlemlerden doğan kazançlar üzerinden %10 oranında stopaj yapılması öngörülüyor.SPK’ya tabi olmayan platformlarda elde edilen gelirler ise yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecek.Bu düzenleme ile kripto artık fiilen menkul sermaye iradı veya değer artış kazancı benzeri bir rejime yaklaştırılıyor.

Vergi tekniği açısından bu önemli bir kırılmadır. Çünkü bugüne kadar kripto kazançlarının hangi gelir unsuruna girdiği tartışmalıydı.

KDV İstisnası Açısından

Kripto varlık işlem vergisi kapsamındaki teslimlerin KDV’den istisna edilmesi öngörülüyor.

Bu yönüyle sistem çifte vergilendirme riskini azaltmayı hedefliyor. Aksi halde hem işlem vergisi hem KDV ciddi maliyet doğurabilir.

Kayıt Altına Alma mı, Sermaye Kaçışı mı?

Vergisel düzenleme iki farklı sonuç doğurabilir. Bunu da şu şekilde özetleyebiliriz:

1. Pozitif Senaryo

• Kayıt dışı kripto kazançları sisteme girer.

• Vergi geliri artar.

• Piyasa hukuki güvenlik kazanır.

2. Riskli Senaryo

• Yatırımcı işlemleri yurt dışına kaydırır.

• Merkeziyetsiz platformlara yönelim artar.

• Vergi tahsilatı beklenen seviyeye ulaşmaz.

Özellikle işlem vergisinin kazançtan bağımsız olması, yüksek frekanslı yatırımcıyı zorlayacaktır.

Asıl sorulması gereken soru şudur:

Vergi koymak kolaydır.Ancak önemli olan sürdürülebilir ve dengeli bir sistem kurmaktır.

Kripto piyasası klasik finansal enstrümanlardan farklıdır:

• Volatilitesi yüksektir.

• Zarar ihtimali fazladır.

• Uluslararası hareket kabiliyeti çok güçlüdür.

Bu nedenle vergi politikası tasarlanırken sadece gelir artırma hedefi değil, sermayenin yön değiştirme ihtimali de hesaba katılmalıdır.

Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz;

Bu düzenleme, Türkiye’de kripto varlıkların artık “görmezden gelinen” bir alan olmadığını açıkça gösteriyor.

Vergisel çerçevenin netleşmesini olumlu değerlendirebiliriz.Ancak oranların ve uygulama tekniğinin piyasa davranışlarını nasıl etkileyeceğini ise zaman gösterecektir.

Benim kanaatim ise şudur:

Vergi düzenlemesi, yatırımcıyı sistem içinde tutacak makul dengede olmalıdır. Aksi halde dijital sermaye fiziksel sermayeden çok daha hızlı hareket eder.

Ekonomi yönetiminin önündeki temel sınav da budur.